హర్షవనం

పనీపాట లేనోడు రైల్లో దువ్వెనల వేలం పాటలో కూర్చున్నట్లు రిటైరైన తరువాత కాస్త తీరిక చిక్కి అపార్ట్‌మెంటాలిటీ గమనించడంతో ఈ కథనం పుట్టింది. అపార్ట్‌మెంటాలిటీ డిపార్ట్‌మెంటాలిటీ లాంటిదే. జిహ్వకోరుచి అన్నట్లు ఒక్కో డిపార్ట్‌మెంట్‌లో పని చేసేవాళ్ళకు ఒక్కోమైండ్ సెట్ ఉంటుందిలెండి.

అపార్ట్‌మెంట్లంటే చిన్న చిన్న పావురాల గూళ్ళే. ఒక్కసారి మన ఫ్లాట్ తలుపేస్తే బ్యాంక్ సేఫ్‌లో పడుకున్నట్లే. మనం వూరెళితే ఎవ్వరినీ కాపలా ఉంచనక్కర్లేదు, గాలి, వెలుతురు పుష్కలం. ఎన్ని లాభాలో! కానీ ఇరుకు ఇరుకు గదులు, మూసి ఉంచే తలుపుల వల్లనేమో రానురాను అపార్ట్‌మెంట్ వాసుల మనో వైశాల్యం తగ్గిపోతోంది. చైనా వాళ్ళు పాదాలు పెరిగిపోకుండా ఉండేందుకు చిన్నపిల్లలకు బిగుతైన షూష్ తొడుగుతారట. మన వాళ్లు కొందరు అహం, అసహనం, కోపం, సంకుచితత్వాన్ని మార్చి మార్చి తొడుగేసుకుంటున్నారు.

పది చిన్న అపార్ట్‌మెంట్ కాంప్లెక్స్‌లో ఇరవైకు మించిన కాంబినేషన్లతో పలు కాంప్లికేటెట్ గ్రూపులుంటాయి. ఒక వర్గం ఎడ్డెం అంటే, ఇంకో వర్గం తెడ్డం అంటుంది. మూడో వర్గం ఎడ్డెం, తెడ్డం అనాల్సిందే. మిస్సమ్మ సినిమాలోలా “మ‌న‌మూ, మనదను మాటే అననీయరు తామనరోయ” అనడం ఇక్కడ పదుగురి పోకడ. అపార్ట్‌మెంట్ మొదటి ఫ్లోర్ మేధావిగారు “నేను లిఫ్ట్ వాడటం లేదు రోజూ మెట్లెక్కే వెళ్తాను కనుక మెయిన్‌టైనెన్స్ ఇవ్వను” అంటాడు. ఇంకొకయాన మూడు నెలలు అమెరికాలో ఉన్నాను కనుక నేనూ ఇవ్వనంటాడు. ఇంకొక తీరిక రావుగారు “పోయిన రెండు నెలల నుండి 401 లో చాలా మంది చుట్టాలున్నారు కనుక వాళ్ళు వాటర్‌ఛార్జ్‌లు ఎక్కువ కట్టాలంటారు. ఇంకొకామె మామిడి చెట్టు నేను నాటాను పండక్కి మామిడి ఆకులన్నీ నాకే అంటుంది. మరొకామె లోపలున్న కొబ్బరి చెట్లు కొట్టకపోతే కొబ్బరికాయలు నెత్తినపడితే ఎవరు బాధ్యులంటుంది?

కొమ్మ 201- పువ్వు 301 

ఇంకొకాయన మేమెవ్వరం వాడని రెండో గేటు నుంచే ఎంత అర్థరాత్రైనా ఎంట్రీ, ఎగ్జిట్ ఇస్తాడు. ఆయనకు వాస్తుపరంగా ఆ గేటే బాగా కలిసొస్తుందని కాణీ స్వామి చెప్పాడట. అర్థరాత్రి, అపరాత్రి అని చూడ‌కుండా బయ్‌మని హారనొత్తి, వాచ్‌మెన్‌ను నిద్ర‌లేపి పరుగెత్తించి, ఆ గేటు తెరిపించి అందర్నీ నిద్రలేపుతాడు. బ్యాంక్ DGM గా రిటైరైన ఆప్తమిత్రుడు ధనంజయ్ నాలుగేళ్ళపాటు రెండొందలు పైగా ఫ్లాట్స్ ఉన్న కాంప్లెక్స్ అసోషియేషన్‌కు ప్రెసిడెంట్‌గా ఉత్తమ సేవలందించాడు. కొత్తరూపాయి నోటులా పెళపెళలాడుతూ కళగా ఉన్నవాడు కాస్తా చివరకు నలిగిన నోటులా, ఎండలో పెట్టిన తోటకూర కాడలా అయిపోయాడు. ఫ్లాట్స్ మెయిన్‌టైనెన్స్ పెద్ద న్యూసెన్స్ అని, పాట్లుతో, చివాట్లతో కూడుకున్న థ్యాంక్‌లెస్ కొలువని మా వాడికి నేను ముందే చెప్పాను. మా కాలనీలో నాలుగేళ్ళపాటు చిన్నకాంప్లెక్స్ మేనేజ్‌మెంట్ చేసిన పెద్దమనిషి మీద కార్పస్ ఫండ్ సొమ్ముతో మెర్సిడీస్ కారుకొన్నారని మెర్సీలెస్ అభియోగం. మీరే చెప్పండి. మనం కట్టే కూసిన్ని పైసల్తో అది సాధ్యమేనా. ఏదో వాళ్ళ మనవడికి బొమ్మ మెర్సిడీస్ కారు కొన్నారంటే నమ్మబుల్‌గా ఉంటుంది. కాని జనానికి అదోతుత్తి.

కొంతమంది నిద్రపట్టని అపార్ట్‌మెంట్ వాసులు తెల్లవారే లేచి కాలనీలో పేవ్‌మెంట్స్ మీదున్న మొక్కల పూలన్నీ కోసేస్తూ, కాంపౌండ్ గోడల మీద నుంచి తొంగి చూస్తున్న కొమ్మల మొగ్గల్ని సైతం వదలక, పూలన్నీ సంగ్రహించి పూజలు చేస్తారు. కొన్న పూలకంటె కొనియాడిన పూలతో స్వామిని కొనియాడితే ఎక్కువ పుణ్యం వస్తుంది అని వారి నమ్మకం. వెనకటికి ఒక భక్తురాలు రమణ మహర్షితో “భగవాన్ నిన్న‌ లక్షపత్రి పూజ చేశాను.” అంటే, భగవాన్ ఆమెను “ఇటురా ఆ చెట్టు ఆకుల్ని గిల్లినట్టు నిన్ను లక్షసార్లు గిల్లుతా ఆ బాధేంటో నీకు తెలస్తుంది” అని కోపగించుకున్నారట.

కుమార్ టవర్స్‌లో సుకుమార వాల్స్ 

కొన్నిచోట్ల అపార్ట్‌మెంట్ ప్రెసిడెంట్‌గారి శ్రీమతి, వాచ్‌మెన్ భార్య తమకు ఉచిత సేవలందించాలని కోరుకుంటారు. మాట మన్నించకపోతే వాచ్‌మెన్‌ను ఏదో ఒక నెపంతో వేధించాలని చూస్తుంటారు. పదిఫ్లాట్స్‌లో ఉన్నవారు ఎన్నిసార్లైనా, ఎప్ప్పుడొచ్చినా వాచ్‌మెన్ లేచి నిలబడాలని హుకుం జారీచేస్తారు. పాలప్యాకెట్స్, చికెన్, వీధిలో కూరలమ్మే వాళ్ళ దగ్గర నుండి కూరలు, ఎమర్జెన్సీ మందులు అడిగినవారందరికీ తెచ్చివ్వడం ‘వాచ్‌మెన’అందించాల్సిన ఉచితసేవలు. ఇది ఒక రకంగా అతనికి గుడిమెట్ల పూజలాంటిదే.

ఇంకో తేడా జీవికి పనివాళ్ళు, పేపర్ బాయ్స్, పాలప్యాకెట్లు వేసేవాళ్ళు, దోభీలు లిఫ్ట్ వాడకూడదు. కరెంట్ బిల్లు ఎక్కువొస్తుంది కదా! వందలకొద్దీ అపార్ట్‌మెంట్స్ ఉంటే పొట్ట కూటికోసం చాకిరీ చేసుకునే బక్క ప్రాణుల్ని అలా ప్రతీ అపార్ట్‌మెంట్లో మెట్లన్నీ ఎక్కి రమ్మనడం అమానుషం. మరికొందరు యజమానులు పనివాళ్ళు చెప్ప్పులు లిఫ్ట్ దగ్గరే వదిలేసి పైకిరావాలని శాసిస్తారు. మన బెడ్‌రూమ్స్ దులిపి, పూజగది శుభ్రం చేసి మనకు వంట చేసినప్ప్పుడు రాని అంటు చెప్ప్పుల్తో పైకొస్తే వస్తుందా?

పాదరక్షక నియమం 

They derive some sinister pleasure by harassing helpless people. అపార్ట్‌మెంట్‌లో చిన్న గదిలో వాచ్‌మెన్ కుటుంబం మొత్తం బతికేస్తుంటే వాళ్ళ పిల్లలు చదువుకోడానికి పార్కింగ్‌లో ఎవరో సీలింగ్ ఫ్యాన్ పెట్టించారు. ఒక డేగ కళ్ళ ఫ్లాట్ ఓనర్ గారు కొత్తఫ్యాన్ చూసి వాచ్‌మెన్‌ను పిలిచి ‘దీనికి రిమోట్ ఉందా?’ అని అడిగి అది తీసేసుకున్నాడట. ఇది వాడితే కరెంట్ బిల్లెక్కువొస్తుందని ఆ రిమోట్ జేబులో వేసుకుని లిఫ్ట్‌లో పైకి పోవడంతో వాచ్‌మెన్ అవాక్కయ్యాడు. ఇలాంటివారి మధ్య ఎడారుల్లో ఒయాసిస్సుల్లా ప్రతీరోజూ ఉదయాన్నే వాచ్‌మెన్‌కు, అతని భార్యకు తమతోపాటు వేడి, వేడి టీ కాసిచ్చే రేఖమ్మలూ ఉంటారు. ఎందరో మహానుభావులు – అందరికీ వందనాలు.

ఒకరోజు వాకింగ్‌కు వెళుతుంటే ఎనిమిదేళ్ళు నిండని మా ప్రక్క బిల్డింగ్ వాచ్‌మెన్ సోములు కూతురు “నాన్నా నీ పేరు వాచ్‌మెన్నా” అని అడుగుతోంది. నూటికికొక సంస్కార వంతులు మాత్రమే వాచ్‌మెన్‌ను పేరుతో పిలుస్తారు. ఈ ఎండాకాలం ఒకరోజు రాత్రి పదిగంటకు చిన్న పనిమీద లిఫ్ట్‌లో కిందకెళ్ళా. వేడిసెగలతో, ఏసీ యూనిట్ల‌ భుగభుగలతో పార్కింగ్ అంతా ఫర్నేస్‌లా ఉంది. మా వాచ్‌మెన్ శ్రీను చాపమీద సొమ్మసిల్లి నిద్రపోతున్నాడు. తనదినచర్య ఉదయం ఐదుగంటలకు ముందే మొదలవుతుంది మరి. అతన్ని చూడగానే ఐదు వందల సంవత్సరాల క్రితం అన్నమయ్య రాసిన బ్రహ్మమొక్కటే కీర్తనలో …

“నిండార రాజు నిద్రించు నిద్రయు నొకటే

అండనే బంటు నిద్ర అదియునొకటే” చరణం మదిలో మెదిలింది. మానవత్వానికీ, అద్వైతానికీ ఇంత కంటే గొప్ప భాష్యం ఏముంటుంది?

అపార్ట్- మెంటాలిటీలో మరో కోణం ఇరుగు, పొరుగులతో పొందు. ఎదుటి వాళ్ళు ఫ్లాట్ తలుపు తీస్తే వీరు మూస్తారు. వారు మూస్తే వీరు తీస్తారు. ఇది గౌరవంతోనో, ప్రైవసీ కోసమో కాదండీ ఒకరంటే ఒకరికి అస్సలు పడి చావకే. ఎవరి కొంపల్లో వాళ్ళు పడున్నా ఈ దాగుడు మూతలు, ఫ్యాక్షన్ చూపు లెందుకో అర్థం కాదు. బాల్కనీ కడిగితేనో, గిన్నెలు తోమితేనో నాలుగు చుక్కల నీళ్లు కింద బాల్కనీలో పడితే పరుగుపరుగు పైకొచ్చి ఏకంగా వరదొచ్చేసిందని ఫిర్యాదు. ఏ.సి. మెషిన్ నీళ్ళ చుక్కలు కొన్ని పడితే పైకొచ్చి కన్నీటి చుక్కలు రాల్చడం – పైన బట్టలారేసుకునే తీగెలపై తీగె ఖాళీగా ఉందని ఎవ‌రైనా బ‌ట్ట‌లు ఆరేసుకుంటే, వారి ఫ్లాటుకు వచ్చి ఆరేసి నోళ్ళని ఉతికి ఆరేయడమే. ఈ తీగలకు కూడా పేటెంట్లు ఉంటాయి అన్నమాట. తోటివారితో ఇలా చిన్నచిన్నవాటికి ఎలా గొడవ పడతారండీ? వాళ్ళకి మనస్సాక్షి ఉండదా? అని ఒకాయన్ని అడిగా. ఆయన, సాక్షి పేపరు రోజూ చదువుతానండీ ‘మనస్సాక్షి’ కొత్తగా వస్తోందా అనడంతో కళ్ళు తేలేసా. When you buy a new house you will also buy a new neighbour also అని ఎప్ప్పుడో చదివా. అది వాస్తవమే. మన టైమ్ బాగోకపోతే మన కర్మలను తీర్చుకునేందుకు ఇలాంటి వారు మ‌న‌ పొరుగు వారిగా అవధరిస్తారు.

మన అపార్ట్‌మెంటాలిటీ అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నంలో ఒక రోజు ఆఫ్రికా కలహరి ఎడారి ప్రాంతంలో జీవించే సోషల్ వీవర్స్ అనే ఒక జాతి పక్షుల గ్రూప్‌హౌసింగ్ వీడియో చూశా. అక్కడ వందకు పైగా పక్షుల జంటలు మన (దశావతార్, కౌరవటవర్స్) అపార్ట్‌మెంట్లను పోలిన సామూహిక గృహసముదాయాలను కట్టుకుంటాయి. పరస్పర సహకారంతో మనంత (అతి) తెలివిలేని ఆ అల్పప్రాణులు అనంతమైన ఆనందాన్ని, ఐకమత్యాన్ని కనబరిస్తే, మనం మాత్రం – వద్దులెండి, ఇవన్నీ మీకు తెలియనివా.

ఒక టన్నుకు పైగా బ‌రువున్న‌ బర్డ్ కాంప్లెక్స్

పేద్దపేద్ద అపార్ట్‌మెంట్స్ కాంప్లెక్స్ ముచ్చట్లు ఇంకా పెద్ద ముచ్చట్లే. వీటికి భువర్లోకము, పాతాళ లోకము అన్నట్లు బేస్‌మెంట్-1, బేస్‌మెంట్-2, బేస్‌మెంట్-3 అని భూగృహాలు. అక్కడ పార్కింగ్ లాట్ పక్కన వందలకొద్దీ హౌస్‌కీపింగ్ స్టాఫ్, ఐర‌న్‌ చేసేవాళ్ళు చిన్నప్పటి మన అటకల్లాంటి నేలమాళిగల్లో మగ్గుతుంటారు. ఈ పెద్ద కాంప్లెక్స్ గేట్ల దగ్గర స్విగ్గీ, అమెజాన్, డంజో, రాపిడో, ‘ఏంపాడో’ డెలివరీ బాయ్స్ పడిగాపులు పడుతుంటారు. పైన సువర్ణ లోకం 6 BHK, 8BHK లతో అది మరో ప్రపంచం. ఇందులో సర్వెంట్ క్వార్టర్స్ అదనపు సౌకర్యం. ఈ సర్వెంట్ క్వార్టర్స్‌ను చూసినప్ప్పుడల్లా ఇటీవల చదివిన మనుజోసెఫ్ పుస్తకం Why the Poor don’t kill us (The Psychology of Indians) లో రాసిన ఈ మాటలే గుర్తుకొస్తాయి.

The domestic staff “Accommodation” in an Indian house hold is usually a room that appears to be purposely impoverished. By default, “servant” quarter is a window less room fit for suitcases. ఇటీవల మాన్యులు, సర్వసంగ పరిత్యాగులు శ్రీ చిన్న జీయర్ స్వామిగారు 16 వేల చదరపు అడుగుల అపార్ట్‌మెంట్‌ను తమ అమృత హస్తాలతో ప్రారంభించారన్న వార్త చదివాను. అప్పటినుండి ఆ ఫ్లాట్‌లో సర్వెంట్ క్వార్టర్ కొలతలు ఎలా ఉన్నాయో చూడాలని ఆతృత‌గా ఉంది. స్వామి వారు సర్వెంట్ క్వార్టర్ చూసి ఏమైనా అనుగ్రహభాషణం చేస్తే బాగుండేదేమో అని చిన్న ఆశ కూడా కలిగింది. నాకైతే ఈ సర్వెంట్ క్వార్టర్స్‌లో ఉన్నవాళ్ళను చూస్తే పంజరంలో బంధించిన చిలకల్ని చూసినట్లే ఉంటుంది.

మనం అపార్ట్‌మెంట్లో ఉన్నంత మాత్రాన మ‌రీ అంత సంకుచితంగా ఉండనవసరం లేదు. ప్రతిచిన్న విషయానికి కయ్యానికి కాలుదువ్వనసరం లేదు. ఎవరో అన్నట్లు More often People build walls than bridges. గోడలు మనుషుల్ని విడదీస్తాయి, వంతెనలు కలుపుతాయి అనేది వాస్తవం. నిలువు కాళ్ళ మీద మనల్ని సేవిస్తూ మనమిచ్చే చిన్న జీతానికి వాళ్ళ జీవితాలను రంగరించే వాళ్ల పట్ల కాస్త కృతజ్ఞతతో, దయతో ఉండటం మ‌న‌ కనీస ధర్మం. వీళ్లను చూసినప్ప్పుడల్లా సంబరాల రాంబాబు సినిమాలో మామ, చందమామ పాటలో…

అనే మాటలే గుర్తొస్తాయి వాళ్ళకు కాస్త సాయం చేసేవారికి ఒక దండం, చేయకపోయినా అయ్యోపాపం అనేవారికి రెండు దండాలు. ఖర్చు, పెట్టుబడీ రెండూ లేవుగా రెండోదానికే O.K. అందామంటారా? ప్రస్తుతానికి అలాగే కానివ్వండి. బెటర్‌లక్ నెక్ట్స్‌టైమ్, వచ్చే సెప్టెంబర్‌కు బెటర్‌మెంట్ కడదాం.