హర్షవనం

గత ఏడాదిన్నరగా రమణాశ్రమానికి వెళ్దామనుకుంటూనే వెళ్లలేకపోయాను. ఈ మార్చ్‌లో అయినా ఒక సారివెళ్తే బాగుంటుందనుకునే లోపే మిత్రుడు వాసు ఫోన్‌ చేసి మనం తిరువణ్ణామలై కలిసి వెళదాం అనడమేమిటి తిరుపతికి టిక్కెట్స్‌ కొనేసి వాట్సప్‌లో పంపేసాడు. అక్షరమణమాలలో రమణులు ‘ఇనుము అయస్కాంతము వలె కలిసి నను విడువక కలిసి నాతో నుండుము అరుణాచల’అన్న మాటలు తలుచుకుంటూ ఇద్దరం తిరుపతికి చేరాము. తిరుపతిలో గోవింద రాజస్వామి ఆలయానికెదురుగా ఉన్న ఆంజనేయస్వామిని దర్శించుకుని యూనివర్సిటీ క్యాంపస్‌లో ఉన్న పోలీసు గెస్ట్‌ హౌస్‌కు చేరుకున్నాము. గత నలభై ఏళ్ళుగా ఎప్పుడు తిరుపతి వెళ్ళినా ఈ ఆంజనేయస్వామిని, శ్రీనివాస మంగాపురంలో కళ్యాణ శ్రీనివాసుని దర్శించకుండా ఉండను.

గోవిందరాజ – హనుమ

ఎప్పుడైనా తిరుపతి వెళ్ళినప్పుడు ఒక్కోసారి తిరుమలేశుని దర్శనం దొరకదేమో అన్న శంక కలిగితే ఆ స్వామికే ఛాలెంజ్‌ విసరడం నాకు బాగా అలవాటైంది. ‘నువ్వు దర్శనం కటాక్షిస్తే సరే, లేదంటే నాకేం బెంగలేదు, తిరుపతి (శ్రీనివాస మంగాపురం) బ్రాంచి స్వామిని చూసెళ్ళిపోతా. ఆ మాటకొస్తే ఆయన నీకంటె ఒడ్డు, పొడుగు ఇంకాస్త ఎక్కువే. పైగా ఎంత సేపు ఆయన ముందు నిలుచున్నా పొమ్మని ఎవ్వరూ తోయరు, తరమరు, అనుకునేవాడ్ని. అలా అనుకున్న సరే స్వామి ఏ ఒక్కసారి నిరాశపరచక మంచి దర్శనమే ఇచ్చాడు.

తిరుమలేశునితో నా పంతం ఇంతటితో ఆగలేదు. గతంలో ఐదు సార్లు వరుసగా బ్రహ్మోత్సవాలకు వెళ్ళాం. తిరుమల బయలుదేరే ముందు ‘బ్రహ్మోత్సవాల్లో

L-1, V.I.P దర్శనాలు రద్దు’ అని వార్తల్లో చదివినా, తిరుపతి చేరుకుని ‘నువ్వు లోనికి రానివ్వక పోతే మాకేంటి నువ్వే రోజూ సాయంత్రం మాడ వీధుల్లోకి వస్తావు కదా (మన ఊళ్లో గొడవలు పడ్డప్పుడు మా సెంటర్‌కు వస్తావు కదా నీ సంగతి చూసుకుంటాం అన్నట్లు) అప్పుడు నిన్ను చూసుకుంటాంలే అనుకుంటూ కొండనెక్కే వాళ్ళం. ఈ కుర్రకుంకతో నాకు పంతకం ఏమిటి అనుకున్నాడేమో స్వామి మేము వెళ్ళిన ఐదుసార్లూ L-1 దర్శనంతోనే కటాక్షించాడు. స్వామి కృపతో పదిహేనళ్ళపాటు జయ, విజయుల్లా ఆత్మీయులు బాలసుబ్రహ్మణ్యంగారు, శ్రీనివాస రాజుగారు జె.ఇ.ఓ లుగా ఉండి మాకు అన్నివిధాల తోడ్పడటం ఆ స్వామి కరుణాకటాక్షమే అని నమ్ముతాను. When God is with us who can be against us, when God is not with us who will be with us అనేది నిజం. కాకపోతే మధ్యమధ్యలో చిన్నచిన్న భక్తి పరీక్షలు ఎవరికైనా తప్పవు. అవి కూడా లేకపోతే శ్రీవెంకటేశ్వరలీలలు మనకెలా తెలుస్తాయి. మన కాళ్ళు నేలకెలా ఆనతాయి.

స్వామి నిత్య సేవలన్నింటిలో భక్తులందరూ చేయాలని కోరుకునేది వస్త్రం. రాబోయే పదేళ్ళ వరకు ఆ సేవలు బుక్‌ అయిపోతాయి అని ఎన్నోసార్లు చెప్పుకోవడం విన్నా. ఒకసారి మేము స్వామి దర్శనం చేసుకుని అప్పుడు టి.టి.డి చైర్మెన్‌గా ఉన్న ఆప్తులు చదలవాడ కృష్ణమూర్తి గారికి థ్యాంక్స్‌ చెప్పడానికి వారిని కలిసాం. ఆ రోజున ఆయన ప్రసన్న వదనంతో మంచి మూడ్‌లో ఉండి ‘రేపు మీరు వస్త్రం సేవ చేయించుకుంటారా?’ అని అడిగారు. మేము ఆశ్చర్యంలో నుంచి తేరుకునేలోపే వారి పి.ఎ. ని పిలిచి రేపు వీరికి వస్త్రం సేవ టిక్కెట్‌ ఇవ్వమని చెప్పారు. వస్త్రం సేవా టిక్కెట్‌ రుసుము 50 వేల రూపాయలు నేను కడతాను అంటే ‘మీరు కడితే మీకు టిక్కెట్‌ ఇవ్వను అని’, యాభై వేలూ ఆయనే కట్టేసి, సాయంత్రానికి వారి కారులోనే పైన కాటేజ్‌లో మమ్ముల్ని తోసేసి, ఉదయాన్నే మమ్ముల్ని లాగేసి స్వామి ముందు కూర్చోబెట్టి మా చేత అరుదైన వస్త్రం సేవ దగ్గరుండి మరీ చేయించారు.

మేము ఆశ్చర్యం నుండి కోలుకున్నాక ‘నీ కొండకు నీవే రప్పించుకో, ఆపద మొక్కులు మాచే ఇప్పించుకో’ అనేపాట మా కోసమే రాసారేమో అనుకున్నా. ఎంతో ఆరాటపడితే దొరకని వస్త్రం సేవ మా వెంటపడి మాతో చేయించుకున్నందుకు ‘దొరుకునా ఇటువంటి సేవా స్వామే నీపద రాజీవముల చేరు నిర్వాణ సోపానామధిరోహణము చేయు త్రోవ’అని త్యాగ రాజస్వామి కీర్తనా పాడేసుకున్నాం.

సుదీర్ఘ ఉపాఖ్యానం నుండి వెనక్కి తిరుగుదాం. మరుసటి ఉదయం నిద్రలేచి వాసుతో కలిసి షుమారు నలభై ఏళ్ళ క్రితం చదువుకున్న ఎస్‌.వి. యూనివర్సిటీ క్యాంపస్‌లో వాకింగ్‌ చేసాం. సగం కట్‌ చేసి పడుకోబెట్టిన ధెర్మల్‌ ప్లాంట్‌ కూలింగ్‌ టవర్‌లా ఉన్న మా ఆడిటోరియమ్‌, థింకర్స్‌ స్టాట్యూ, టాగోర్‌ సినిమా క్లైమాక్స్‌ చిత్రీకరించిన అడ్మినిస్ట్రేటివ్‌ బ్లాక్‌ చుట్టేసాము. తాజ్‌మహల్‌ డోమ్‌తో పాటు అందమైన మెట్లు ఉన్న మా లైబ్రరీ బిల్డింగ్‌ను, మా హాస్టల్‌ ‘డి’ బ్లాక్‌ను చూడటంతో పాటు మేము చదువుకునేటప్పుడు ఉన్న రూమ్‌ను ఒకసారి చూసుకున్నా. ఉదయాన్నే క్యాంపస్‌లో చెట్ల కింద, బెంచీల మీద శ్రద్ధగా చదువుకుంటున్న స్టూడెంట్స్‌ను చూసి వాసు చాలా సంతోషపడ్డాడు.

వహ్వ! తాజ్‌ లైబ్రరీ

లైబ్రరీని చూడగానే మేము చదువుకునే రోజుల్లో లైబ్రరీ వాచ్‌మెన్‌ తాళం తీయగానే లోనికి దూరి తాళం వేసేటప్పుడు బయటకొచ్చే మిత్రుడు రఘుపతి గుర్తొచ్చాడు. ప్రస్తుతం మా రఘుపతి తంజావూరు సెంట్రల్‌ యూనివర్సిటీ నుండి ప్రొఫెసర్‌గా రిటైరై, యోగాచార్యుడిగా ఎదిగి బ్రహ్మచారిగా తిరుపతిలో వొదిగి ఉన్న సంగతి గుర్తుకొచ్చింది. ఆ రోజుల్లో మా వాడికి కాలేజి శెలవల్తో ప్రమేయం లేదు. లైబ్రరీకి శెలవైతేనే మావాడికి శెలవు.

లైబ్ర‌రీప‌తి – ర‌ఘుప‌తి

తిరుపతి నుండి బయలుదేరి మధ్యాహ్నానానికి తిరువణ్ణామలై పోలీసు గెస్ట్‌ హౌస్‌కు చేరాము. సాయంత్రం కారులోనే గిరి ప్రదక్షిణ ముగించుకుని రమణాశ్రమం చేరాము. గత ముప్పై ఏళ్ళుగా ఆశ్రమానికి వెళ్తున్నా కాల క్రమంలో ఈసారి అక్కడ ఎన్నో మార్పులు కనిపించాయి. ఆశ్రమానికి సందర్శకుల తాకిడి, అలికిడి విపరీతంగా పెరగడం వల్ల అక్కడ ఇది వరకటి ప్రశాంతత కొంత తగ్గింది. No Photo/ No videos/ silence/ Please sit for Meditation in Meditaion Hall only అని రాసిన బోర్డులు ఆశ్రమమంతా అడుగడుక్కి దర్శనమిచ్చాయి. ఇవి చాలవన్నట్లు యూనిఫారమ్‌ వేసుకున్న సెక్యూరిటీ గార్డులు No Mobile/ Silence Please అని ట్రాఫిక్‌ పోలీసుల్లా ప్లకార్డుల్ని అటు ఇటు తిప్పుతూ సందర్శకులకు పదేపదే చూపిస్తూ సైగలు చేస్తున్నారు. ఆశ్రమ నిర్వాహకులు ఎంతలా విసిగిపోయి ఇలాంటివన్నీ చేస్తున్నారో అనుకున్నా.

రోజులో కొంత సమయమే ఆశ్రమాన్ని తెరచి ఉంచి మధ్యాహ్నం పూర్తిగా మూసేయడం కూడా మొదలైంది. మాతృభూతేశ్వరాలయం దాటి రమణులు సమాధి చుట్టూ ప్రదక్షిణం చేస్తుంటే సమాధి వెనుక బంగారు వర్ణంలో ఉన్న రమణుల విగ్రహం కనపడిరది. భగవాన్‌ కౌపీనధారులని, కాలికి చెప్పులు కూడా తొడిగేవారు కాదనేది లోక విదితం. కేవలం చేతికర్ర, బిక్షపాత్రలు మినహా వారివి అనదగినవి ఈ ప్రపంచంలో మరేమీ లేవు. అటువంటి సర్వసంగ పరిత్యాగికి, తాపసికి బంగారు తాపడం చెయ్యడం అస్సలు నచ్చలేదు.

వనవాస కాలంలో సీతమ్మే బంగారు లేడి మాయలో పడింది కదా అంటారా! అది లోక కళ్యాణార్థం అని సరిపెట్టుకోగలం. బైరాగి జీవితం గడిపిన షిర్డీసాయి బాబా మందిరానికీ బంగారు తాపడం చేయించి చెప్పులే తొడగని బాబాకి బంగారు పాదరక్షలు చేయించారు. అక్కడున్న సహజత్వాన్ని పోగొట్టారు.

ఇటీవల శ్రీశైలం వెళ్ళినప్పుడు శ్రీశైల మల్లన్న గుడికి బంగారు పూతేయడం చూసి …

అన్ని గుళ్లకీ
బంగారు పూతలే
శ్రీశైల జంగమయ్యనీ
వదల్లా…!
అని ఎప్పుడో రాసుకున్న నానీ గుర్తొచ్చింది.

కనపడే అన్నింటినీ బంగారంతో శింగారించి వారి బోధల్ని ఏ మాత్రం అర్థం చేసుకోలేక మన అజ్ఞానాన్ని, తెలిసీ తెలియనితనాన్ని బయటేసుకుంటున్నాం. అక్కడ ఎన్ని మార్పులొచ్చినా రమణులు దర్శనమిచ్చిన ధ్యాన మందిరంలో కూర్చుంటే ఎకాగ్రతతో మనసు ధ్యానానికి నిలవడం సహకరించడం మాత్రం శాశ్వతం. ఈ ఆలోచనలతో ఆశ్రమం నుండి గెస్ట్‌హౌస్‌ చేరాము. ఇవేమీ పట్టని అరుణగిరి మసక వెన్నెల్లో అచలంగా అన్నింటికీ అతీతంగా సాక్షీభూతంగా నిలిచి ఉంది. మా గెస్ట్‌ హౌస్‌కు అరుణగిరికి మధ్య ఏ అవరోధం లేకపోవడంతో దర్శనంతో పాటు సాక్షీభూతత్త్వమూ అవతగమయింది.

అచల అరుణగిరి

మరుసటి రోజు ఉదయం ఏడు గంటలకే సిద్దమై అరుణాచలేశ్వరుని అభిషేకానికి గుడికి చేరాం. మేము గుడిలోనికి వెళ్ళేటప్పుడు ప్రఖ్యాత సినీ సంగీతదర్శకులు మణిశర్మగారు కనపడ్డారు. మిత్రుడు వాసుకు ఆయన కె.బి.ఆర్‌ పార్క్‌లో వాకింగ్‌లో తరుచు కలుస్తుంటారట. వారు పలకరించుకుని నన్ను కూడా వారికి పరిచయం చేసిన తరువాత అందరం కలిసి లోనికి వెళ్ళి కూర్చున్నాం. అభిషేకం ప్రారంభం అవుతుందనగా ఎవరో గర్భాలయంలో మధురమైన స్వరంతో శ్రీ మంజునాధ సినిమాలోని ‘నా ప్రాణ దీపం. శివం శివం’పాటను ఎత్తుకున్నారు. పాటను ఆసాంతం అద్భుతంగా పాడటంతో గుళ్ళో అభిషేకం జరుగుతున్నంత సేపూ గొప్ప‌ వైబ్రేషన్‌ను అనుభూతి చెందాము. స్వామికి అభిషేకం చేస్తున్న అర్చక స్వామి సాక్షాత్‌ వీరభద్రునంత తేజోవంతంగా ఉన్నాడు.

గుళ్ళో ప్రధాన పూజారికి అభిషేకానికి జలం, పాలు, దీపాలు అందిస్తున్న చిన్నస్వామి అంకిత భావం, వేగం, క్రమశిక్షణ అబ్బురపరచాయి. లోపల వేడికి చెమటలు కారిపోతున్నా లెక్కచేయకుండా అభిషేక సేవకు శ్రద్ధగా అన్నీ ఠంచనుగా అందిస్తున్న ఆయన ఆ క్షణాన శంకర కింకరులే అనిపించింది. పూజ ముగించుకుని బయటకు వచ్చిన తరువాత ఆయనను పలకరిస్తే ఆయన పేరు మేము ఊహించినట్లుగానే శంకరేనట. వారు నిజంగా సార్థక నామధేయులే

అరుణాచలేశ్వర సన్నిధిలో

స్వామి అభిషేకం ముగించుకుని అందరం అపీతకుచలాంబ అమ్మవారి సన్నిధికి చేరాం. అమ్మవారి అభిషేకం మొదలవగానే మా యువ గాయక ద్వయం ‘శివశంకరి – శివానంద లహరి’ ఎత్తుకుని తన్మయపరిచారు. ఆ తరువాత స్వాతికిరణం సినిమాలో ‘వైష్ణవి, భార్గవి పాట’ కూడా పాడి అమ్మవారిని ప్రసన్నం చేశారు. ఈ సంఘటన మా ప్రమేయమే లేకుండా కాకతాళీయంగా జరిగినా ఇదంతా శివానుగ్రహమే. అయ్యప్ప మాలలో ఉన్న ఆ ఇద్దరు యువగాయకులు మణిశర్మ గారితో పాటు వచ్చిన వారి శిష్యులేనట. పవన్‌, ధనంజయ్‌ అని పేర్లు పెట్టుకున్న వారిద్దరూ ఆ రోజున సంగీత ‘పవనా’ల్ని వీచుతూ, ధనుంజయునిలా ధనుష్టంకారావం మమ్ముల్ని పరవశింపచేయడం మా భాగ్యం. యాత్ర ముగించుకుని ఇల్లు చేరిన తరువాత రోజూ యూట్యూబ్లో వినే రమణుల తెలుగు అక్షరమణమాలకు వీనుల విందైన సంగీతం కూర్చింది మణిశర్మ గారే అని తెలుసుకుని సంతోషించాం.

రెండు అభిషేకాలు పూర్తై బయటకొచ్చి మా అనుభూతిని మాతోపాటు వచ్చి మాకంటే ముందుగా అభిషేకం చేసుకున్న హరి, మునికృష్ణగారితో పంచుకున్నాం. మణిశర్మగారితోపాటు మేము కూడా వచ్చుంటే బాగుండేదని వారు మాతో అంటే, శివునాజ్ఞ లేదు కనుక మీరు మాతో రాలేకపోయారని చెప్పాం.

(అలుపెరుగని అద్భుత అరుణాచల యాత్ర చేయించిన ఆత్మబంధు వాసుకి కృతజ్ఞాతాభివందనాలతో…)